MIKROFONY – KLASYFIKACJA
Różnorodność konstrukcji i parametrów mikrofonów może przyprawiać o ból głowy. Jak więc wybrać ten odpowiedni spośród modeli dostępnych na rynku?
Urządzenie o innych parametrach będzie potrzebne na estradzie, w studiu nagraniowym, a jeszcze inny mikrofon dobrze sprawdzi się w komunikacji z wykorzystaniem komunikatorów internetowych. Ze względu na konstrukcję mikrofony różnią się zastosowanym elementem drgającym. Wyróżnia się mikrofony:
– dynamiczne – elementem drgającym jest cienka membrana połączona z cewką umieszczoną w polu magnetycznym. Zmiany ciśnienia akustycznego powodują poruszanie się membrany i indukowanie sygnału elektrycznego na cewce;
– pojemnościowe (kondensatorowe) – element drgający stanowi membrana, która jest jednocześnie jedną z okładek kondensatora. Mikrofony pojemnościowe wymagają dodatkowego zasilania napięciem stałym (tzw. zasilanie fantomowe, które zwykle wynosi 48 V);
– wstęgowe – jest to odmiana mikrofonu dynamicznego, w której zmiany ciśnienia powietrza wywołują drgania tzw. wstęgi – elementu metalowego (np. aluminiowego) umieszczonego w polu magnetycznym. Membrana jest przewodnikiem indukującym prąd;
– elektretowe – odmiana mikrofonu pojemnościowego, w którym zastosowano tzw. elektret – materiał trwale spolaryzowany elektrycznie.
Mikrofony pojemnościowe możemy dodatkowo podzielić ze względu na wielkość zastosowanej membrany na małomembranowe i wielkomembranowe. Te pierwsze charakteryzują się mniejszą czułością oraz dokładniejszym przetwarzaniem częstotliwości (bardziej wyrównaną charakterystyką przenoszenia). Tendencję do podbarwiania dźwięku, zwłaszcza pochodzącego spoza osi głównej membrany, mają kierunkowe mikrofony wielkomembranowe.
Mikrofon może mieć różnorodną charakterystykę kierunkową sygnału. Określa ona, w jakim stopniu mikrofon będzie odbierał sygnały pochodzące z różnych kierunków. Mikrofon dookólny (wszechkierunkowy) będzie odbierał sygnały ze wszystkich kierunków jednakowo. Mikrofon o charakterystyce ósemkowej odbiera najlepiej dźwięki dochodzące z przodu i z tyłu mikrofonu, natomiast dźwięki dochodzące z boków są tłumione. Z kolei tzw. mikrofon kardioidalny (charakterystyka nerkowa) zbiera dźwięki głównie z przodu, silnie wytłumiając pozostałe. Istnieją również charakterystyki super- i hiperkardioidalna, podobne do nerkowej, przy których mikrofon ma nieco węższe pole czułości z przodu mikrofonu, a dodatkowo zbiera w niewielkim stopniu także sygnały dochodzące z tyłu. Niektóre dostępne na rynku mikrofony umożliwiają przełączanie między dostępnymi charakterystykami, załączanie dodatkowego filtru górnoprzepustowego oraz wyposażane są w tłumik rejestrowanego sygnału, który zmniejsza jego poziom o kilka decybeli. Jeżeli mikrofon ma charakterystykę kierunkową inną niż dookólna, może wówczas występować tzw. efekt zbliżeniowy. O tym, co się z nim wiąże, powiemy w dalszej części poradnika.
Ze względu na sposób transmisji sygnału możemy z kolei wyróżnić mikrofony:
– przewodowe – najczęściej stosowany typ mikrofonów. Do przesyłania sygnału wykorzystywany jest kabel mikrofonowy z odpowiednimi końcówkami – może to być złącze XLR, a także jack 6,3 mm, rzadziej jack 3,5 mm. Na rynku dostępne są także mikrofony wykorzystujące złącze USB;
– bezprzewodowe – do przesyłania sygnału zamiast przewodu wykorzystuje się specjalny nadajnik (umieszczony najczęściej w mikrofonie) i odbiornik (osobne urządzenie).
Ze względu na zastosowanie mikrofony można podzielić także na:
– instalacyjne – zaliczają się do nich m.in. mikrofony krawatowe lub nagłowne. Są to niewielkie, a tym samym lekkie i dyskretne konstrukcje, stosowane bardzo często podczas realizacji telewizyjnych. Dzięki kompaktowym rozmiarom urządzenia osoba, która wykorzystuje taki mikrofon, ma podczas programu telewizyjnego swobodę poruszania się i wzbogacania przekazu nie tylko werbalnie, ale także za pomocą gestów;
– konferencyjne – tego rodzaju mikrofony instalowane są zwykle na stałe w stołach sal konferencyjnych i różnego typu mównicach. Mikrofon może być umieszczony na tzw. „gęsiej szyjce”, czyli giętkim ramieniu, które umożliwia manipulowanie wysokością i kierunkiem usytuowanego na nim mikrofonu. Dzięki temu mówca szybko może dostosować jego położenie do własnych preferencji;
– estradowe – w tego typu mikrofonach możemy spotkać konstrukcje niezwykle zróżnicowane cenowo. Najtańsze modele kosztują kilkadziesiąt złotych, a najdroższe nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych. Wokaliści mają często swoje ulubione marki i modele, które przez lata wykorzystują na scenie podczas koncertów. Znaczenie ma w tym wypadku m.in. charakterystyka przenoszenia mikrofonu. Tańsze egzemplarze stosowane są często (choć nie jest to regułą) podczas amatorskich imprez karaoke;
– studyjne – są to z reguły profesjonalne modele z wyższej półki cenowej, ale też i jakościowej. Stosowane są w różnorodnych studiach, np. radiowych lub nagraniowych. Pozwalają one na zarejestrowanie wysokiej jakości sygnału, minimalizując przy tym jego podbarwienia i zniekształcenia;
– komputerowe – urządzenia samodzielne lub zintegrowane ze słuchawkami (tzw. zestawy słuchawkowe). Wykorzystywane są podczas rozmów przez różnego rodzaju komunikatory internetowe, a także podczas gier sieciowych do komunikacji z innymi graczami;
– mikrofony do dyktafonów – ta grupa urządzeń zawiera w sobie mikrofony o nietypowej konstrukcji, która doskonale sprawdzi się w połączeniu z dyktafonem. Często tego typu modele mają w swojej ofercie sami producenci dyktafonów. Są one podłączane bezpośrednio do wejścia mikrofonowego (zwykle jack 3,5 mm).
Sposobów i pomysłów na wykorzystanie mikrofonu jest mnóstwo. Poza konwencjonalnymi rozwiązaniami mikrofon (lub mikrofony) można zastosować w nietuzinkowy i innowacyjny sposób. Nawet profesjonalni muzycy czy realizatorzy dźwięku wielokrotnie eksperymentują z wykorzystywanym podczas nagrywania mikrofonem, chcąc uzyskać ciekawe, a przy tym niepowtarzalne brzmienie. Zmieniają model mikrofonu, jego charakterystykę kierunkową, ustawienie względem instrumentu. Wszystko po to, by otrzymać zadowalające ich dźwięki.
